Stać i chodzić uczymy się już w najmłodszym wieku. Jednocześnie dowiadujemy się o niebezpieczeństwie upadku, nawet, jeśli na początku mamy w pobliżu pomocną dłoń. Ryzyko upadku i urazów towarzyszy nam czasami także w miejscu pracy. Jeżeli pracujesz na wysokościach, niezmiernie ważne dla Twojego życia jest stosowanie ochrony przed upadkiem.
Kiedy byłeś dzieckiem, zawsze przy zagrożeniu upadkiem, w pobliżu była pomocna dłoń. Teraz też tak jest. Mamy nie tylko odpowiedni sprzęt, ale nauczymy Cię również, jak go prawidłowo używać.
Fakty na temat sprzętu asekuracyjnego
Pracą na wysokości jest praca na powierzchni znajdującej się na wysokości co najmniej 1,0 m nad poziomem podłogi lub terenu. Praca na wysokości (powyżej 1 m od poziomu podłogi/ziemi) wymaga zaświadczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań, ważnego szkolenia BHP, instruktażu oraz środków ochrony indywidualnej. Praca powyżej 1 metra na drabinie wymaga badań lekarskich. Przy pracach na wysokości do 3 m pracownik musi posiadać aktualne orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań. Obowiązuje ukończone 18 lat, szkolenie BHP, zapoznanie z oceną ryzyka zawodowego, a także stosowanie środków ochrony indywidualnej (hełmy, uprzęże). Prace powyżej 3 metrów wymagają bardziej rygorystycznych badań medycznych (badania okresowe, neurologiczne, okulistyczne, otolaryngologiczne). Pracownik nie może pracować na wysokości, jeśli nie posiada ważnych badań wysokościowych. Praca na poziomie poniżej 1 m nie wymaga od pracownika wykazywania żadnych uprawnień.
Przeglądy
Przeglądy sprzętu asekuracyjnego muszą być wykonywane co najmniej raz na 12 miesięcy przez kompetentną osobę lub producenta. Należy kontrolować uprzęże, karabinki, liny i urządzenia samohamowne. Wymagana jest kontrola wizualna przed każdym użyciem, a po każdym upadku sprzęt należy wycofać do specjalnego przeglądu.
Rodzaje przeglądów:
- ○Przed każdym użyciem: Sprawdzenie przez użytkownika przecięć, przetarć, spalonych elementów czy poprawnego działania mechanizmów.
- ○Okresowy: Szczegółowa kontrola udokumentowana wpisem do karty sprzętu.
- ○Specjalny: Po upadku z wysokości lub działaniu czynników chemicznych/wysokiej temperatury.
Każdy sprzęt musi posiadać kartę użytkowania, a przeglądy muszą być w niej odnotowane.
Sprzęt z nieczytelnymi numerami fabrycznymi, uszkodzony lub po 12 miesiącach od poprzedniego przeglądu (bez nowego) nie może być używany.
System stanowiący ochronę przed upadkiem z wysokości składa się z 3 podstawowych elementów:
- a)podzespół kotwiczący (element zaczepowy),
- b)podzespół łącząco-amortyzujący,
- c)szelki bezpieczeństwa.
Podzespół kotwiczący jest umieszczony na konstrukcji nośnej w celu umocowania do niego podzespołu łącząco-amortyzującego. Mogą być do tego wykorzystane elementy stanowisk pracy na wysokościach (np. belki nośne, stalowe kształtowniki itp.). Punkt kotwiczenia na konstrukcji nośnej musi wytrzymać obciążenie nie mniejsze, niż 15kN i być dopasowany do podzespołu łącząco-amortyzującego.
Podzespół łącząco-amortyzujący jest połączeniem szelek (ubranych przez pracownika) z punktem kotwiczenia. Jego zadanie to łagodzenie skutków spadania człowieka z wysokości, dzięki pochłanianiu energii kinetycznej powstałej w czasie spadania. Podzespoły łącząco-amortyzujące mogą działać w różny sposób i występować w różnej formie, np. amortyzatory włókiennicze z linką bezpieczeństwa, urządzenia samohamowne lub samozaciskowe z giętką lub sztywną prowadnicą. Należy bezwzględnie pamiętać, że linka bezpieczeństwa bez amortyzatora nie jest podzespołem łącząco-amortyzującym i nie stanowi ochrony przed upadkiem z wysokości, gdyż nie amortyzuje sił działających na ludzkie ciało w stopniu zgodnym z normą.
Szelki bezpieczeństwa, w które jest ubrany pracownik, mają za zadanie rozłożenie sił działających na człowieka podczas spadania, nadanie ciału odpowiedniej pozycji podczas powstrzymywania spadania oraz po spadaniu. Według postanowień normy EN 361, jedynym zabezpieczeniem chroniącym przed upadkiem z wysokości zakładanym przez pracownika na siebie są szelki bezpieczeństwa. Zgodnie z obowiązującymi przepisami w zakresie ochrony przed upadkiem z wysokości, pracownik ubrany w szelki bezpieczeństwa musi być połączony z punktem konstrukcji stałej za pomocą podzespołu łącząco-amortyzującego.
Do szelek o specjalnym przeznaczeniu zaliczamy między innymi szelki odporne na działanie czynników gorących oraz szelki przeznaczone do pracy w strefie zagrożonej wybuchem (czyli tam, gdzie występuje mieszanina powietrza i substancji łatwopalnych takich jak gaz, para, czy pył). Taką właściwość produktu potwierdzoną odpowiednimi badaniami i certyfikatem nazywamy się dopuszczeniem ATEX. Zgodność z normami ATEX zapewnia bezpieczeństwo w strefach zagrożonych wybuchem. Oznaczają to, że materiały szelek są antystatyczne, nie iskrzą i spełniają rygorystyczne normy unijne, chroniąc pracownika przed wywołaniem zapłonu w strefach Ex. Używane w przemyśle petrochemicznym, gazowniczym czy chemicznym, gdzie istnieje ryzyko wybuchu. Szelki posiadają właściwości antystatyczne, co oznacza, że nie gromadzą ładunków elektrostatycznych, które mogłyby wywołać iskrę. Dopuszczenie ATEX gwarantuje, że szelki są bezpieczne do użytku w miejscach, gdzie normalny sprzęt mógłby stanowić zagrożenie.
Urządzenia ewakuacyjno-ratunkowe
Dodatkowym, ale niezwykle ważnym i cennym sprzętem jest ten przeznaczony do ewakuacji ludzi z wysokości. Urządzenia ewakuacyjne mogą być wykorzystywane podczas akcji ratowniczych na wysokości w sytuacji, gdy nastąpił wypadek podczas pracy i poszkodowany nie jest w stanie o własnych siłach opuścić miejsca przebywania lub nastąpiło powstrzymanie spadania przy użyciu sprzętu chroniącego przed upadkiem z wysokości (urządzenie samohamowne) i pracownik znajduje się w oddaleniu od stałych elementów konstrukcji.
Urządzenie takie składa się najczęściej z mechanizmu zjazdowego, liny ewakuacyjnej, zaczepu taśmowego i zatrzaśników. Mechanizm takiego urządzenia może być wyposażony w znacznik użycia, który podczas zjazdu ewakuacyjnego ulega zerwaniu. Po użyciu urządzenia należy dokonać przeglądu technicznego i ponownie założyć znacznik użycia.
Do urządzeń ewakuacyjno-ratunkowych zaliczamy również ewakuacyjne urządzenia podnosząco-opuszczające. Przy pomocy urządzenia osoba poszkodowana może być podniesiona z niższego poziomu na wyższy lub opuszczona z wyższego na niższy. Odległość opuszczania nie może przekroczyć 2 metrów.
Normy dotyczące sprzętu asekuracyjnego
Poszczególne urządzenia do ochrony przed upadkiem są produkowane i testowane zgodnie z poniższymi normami EN. Ma to na celu zapewnienie jakości i uświadomienie użytkownikowi w jaki sposób wyposażenie jest testowane, produkowane i do jakiego celu przeznaczone.
-
EN 361
Indywidualny sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości
– Szelki bezpieczeństwa -
EN 353-1
Indywidualny sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości
– Urządzenia samozaciskowe ze sztywną prowadnicą -
EN 353-2
Indywidualny sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości
– Urządzenia samozaciskowe z giętką prowadnicą -
EN 354
Indywidualny sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości
– Linki bezpieczeństwa -
EN 355
Indywidualny sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości
– Amortyzatory -
EN 360
Indywidualny sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości
– Urządzenia samohamowne -
EN 362
Indywidualny sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości
– Łączniki -
EN 795
Indywidualny sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości
– Urządzenia kotwiczące -
EN 363
Indywidualny sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości
– Systemy powstrzymywania spadania (określa zasady doboru całego systemu) -
EN 358
Indywidualny sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości
– Pasy ustalające pozycję podczas pracy -
EN 365
Indywidualny sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości
– Ogólne wymagania dotyczące instrukcji użytkowania i znakowania -
EN 813
Indywidualny sprzęt zapobiegający upadkom z wysokości
– Uprząż biodrowa -
EN 12841
Indywidualny sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości
– Linowe systemy asekuracyjne i wspomagające pracę
– Urządzenia regulacyjne dla lin -
EN 1496
Sprzęt ratowniczy
– Ratownicze urządzenia podnoszące -
EN 1497
Indywidualny sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości
– Szelki ratownicze -
EN 1498
Indywidualny sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości
– Pętle ratownicze -
EN 1891
Indywidualny sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości
– Liny rdzeniowe w oplocie o małej rozciągliwości -
EN 341
Indywidualny sprzęt chroniący przed upadkiem z wysokości
– Urządzenia do opuszczania
